Data publikacji:

Witamina C - właściwości, zastosowanie i dawkowanie

Różnorodny zakres działania witaminy C na organizm człowieka sprawił, że bez wątpienia jest jedną z najpopularniejszych witamin, po którą sięgamy, zwłaszcza podczas przeziębienia. Jakie są właściwości, zastosowanie i objawy niedoboru witaminy C? Czy istnieje zjawisko przedawkowania? O tym i o wielu innych faktach dowiesz się, czytając poniższy artykuł.

Zapotrzebowanie organizmu na witaminę C

Witamina C ze względu na chorobę jaką wywołuje jej niedobór - szkorbut (scorbutus) znana jest także jako kwas askorbinowy. Obecnie ze względu na wiele nowych doniesień związanych z witaminą C, istnieje mnóstwo kontrowersji dotyczących jej przyjmowania oraz sposobu działania. 

Na początku warto nadmienić, że człowiek ze względu na brak odpowiedniego enzymu wątrobowego, utracił zdolność do samodzielnej, naturalnej syntezy witaminy C. Taki wyjątek w świecie zwierząt stanowią także świnki morskie, małpy, niektóre ryby, ptaki, nietoperze owocożerne i wybrane rasy psów.  Wynikiem tego, jest konieczność dostarczenia witaminy C stałe z pożywieniem lub w postaci suplementów.

Właściwości witaminy C

Kwas askorbinowy cechuje się dobrą rozpuszczalnością w wodzie, a co się z tym wiąże jest także bardzo aktywny biologicznie. Bierze udział w wielu reakcjach zachodzących w organizmie, które są podstawą jego prawidłowego funkcjonowania.  Jaka jest przyswajalność witaminy C? Czytając badania naukowe możemy przeczytać że wynosi ona ok. 70-80%  z dawki 180 mg.

Warto jednak pamiętać, że wpływ na przyswajanie witaminy C ma wiele czynników jak np. ogólny stan organizmu (głównie jelita cienkiego, które odgrywa w tym wypadku najważniejszą rolę), stosowane leki (aspiryna), estrogeny (przyjmowana antykoncepcja hormonalna), palenie tytoniu czy też przebyte choroby (wymioty, zaburzenia trawienia). 

Największe stężenie witaminy C oznacza się w narządach o dużej aktywności biologicznej takich jak: wątroba, trzustka, płuca, nadnercza. Należy jednak pamiętać, że nasz organizm nie akumuluje kwasu askorbinowego, a co za tym idzie - nadmiar witaminy jest wydalany z moczem.


Najważniejszą rolą kwasu askorbinowego jest zabezpieczenie lipidów, białek oraz struktur komórkowych, w taki sposób aby ograniczyć powstanie stanów zapalnych oraz starzenie się komórek. Niebagatelnym fenomenem witaminy C jest jej budowa, która sprawia, że jest to najbardziej znany antyoksydant. Redukuje ona reaktywne formy tlenu, które są bardzo szkodliwe dla naszego organizmu i jak wiemy, przyczyniają się do rozwoju wielu chorób cywilizacyjnych. Jak donosi wiele badań naukowych jej właściwości przeciwutleniające, zapewniają między innymi ochronę serca w chorobach wieńcowych, opóźniają starzenie a nawet zmniejszają ryzyko rozwoju nowotworów (zwłaszcza żołądka i przełyku).

Pozostałe właściwości witaminy C:

  • udział w syntezie hormonów,
  • przyspieszenie procesu gojenia się ran,
  • regulacja ciśnienia tętniczego,
  • obniżenie glukozy we krwi na czczo u osób chorujących na cukrzyce
  • zwiększenie przyswajalności żelaza
  • utrzymanie zdrowych dziąseł
  • ochrona skóry przed oparzeniami słonecznymi 
  • udział w syntezie kolagenu (niezbędne do prawidłowego funkcjonowania stawów)
  • zapewnienie prawidłowej budowy kości (profilaktyka osteoporozy)

Czym jest lewoskrętna witamina C?

Dużym zainteresowaniem cieszy się temat „lewoskrętności” witaminy C. Aktywna biologicznie witamina C jest tylko i wyłącznie prawoskrętna. Propozycja powstałej na rynku lewoskrętnej witaminy jest prawdopodobnie chwytem marketingowym lub wynika ze żle zrozumianej nazwy kwasu L-askorbinowego. Litera L oznacza tutaj jednak tak zwaną aktywność optyczną, nie lewoskrętność. Tak więc każda witamina C o aktywności biologicznej i przeciwutleniającej jest prawoskrętna!

Niedobór witaminy C - kto powinien suplementować 

Niewystarczająca ilość witaminy C może być bardzo szkodliwa dla organizmu. Jeżeli czujesz senność, osłabienie, na twoim ciele pojawiają się liczne krwiaki, a podczas mycia zębów na szczoteczce zauważasz krew z dziąseł - może to oznaczać początkową fazę niedoboru witaminy C.  Kolejnymi etapami rosnącego zapotrzebowania organizmu na kwas askorbinowy jest wspomniany wcześniej szkorbut, powracające infekcje i ogólne obniżenie odporności, anemia, powstawanie ran, pękanie skóry co jest skutkiem tego, że staje się bardzo sucha.

Kto szczególnie powinien zadbać o odpowiedni poziom witaminy C w organizmie?

  • osoby starsze 
  • osoby z obniżoną odpornością 
  • sportowcy 
  • cierpiący na anemię 
  • osoby chore na cukrzycę
  • palacze
  • osoby narażone na stres
  • osoby chore na osteoporozę oraz w następstwie złamania kości

Jak dawkować witaminę C?

Według amerykańskiej agencji FDA oraz European Food Safety Authority zapotrzebowanie dorosłego człowieka na witaminę C, mieści się między 60 mg a 120 mg na dobę. Jak zostało wspomniane wcześniej - na przykład, dla osoby palącej zalecana dawka będzie wynosiła więcej, niż dla osoby nieobciążonej uzależnieniem. Zalecane dzienne spożycie jest również wyższe dla kobiet w ciąży oraz w okresie karmienia, ze względu na stratę witaminy C wraz z mlekiem. 

Czy zatem popularne obecnie suplementowanie witaminą C w wysokich dawkach liczonych nawet 1 gram na godzinę ma sens? Według licznych naukowych artykułów przeglądowych, jeżeli należysz do wymienionych wyżej grup takich jak na przykład sportowcy (duży wysiłek fizyczny) - tak, w pozostałych przypadkach nie.

Witamina C przedawkowanie - czy to możliwe?

Odpowiedź na to pytanie nie jest jednoznaczna. Tak jak zostało wspomniane, organizm wydala nadmiar witaminy, nie oznacza to jednak, że przyjmowane gigantyczne dawki nie wywołują negatywnej odpowiedzi organizmu. Czytając liczne fora internetowe, można przeczytać, że dość popularnym zabiegiem, jest między innymi suplementacja witaminy C do momentu rozpoczęcia biegunki. Warto jednak pamiętać, że nauka nie odnotowała jak dotąd żadnego efektu terapeutycznego podczas takiej suplementacji a skutek uboczny może wręcz przyczynić się do pogorszenia stanu zdrowia.

Po przedawkowaniu kwasu askorbinowego mogą wystąpić także: bóle brzucha, zgagi, wymioty, wzrost szczawianów we krwi (niebezpieczeństwo dla osób z kamieniami nerkowymi), a także w przypadku niektórych osób hemoliza czerwonych krwinek. Warto wspomnieć, że o wiele łatwiej jest przedawkować witaminę C w przypadku dzieci, niż wśród dorosłych. Przyjmowanie kwasu askorbinowego w dużych dawkach może także przyczynić się do fałszowania wyników badań diagnostycznych.

Autorka: Oliwia Mazurek