Data publikacji:

Antybiotyki: zasady stosowania. Jakie błędy popełniasz najczęściej?

Nieostrożne stosowanie antybiotyków przez lata doprowadziło do wzrostu lekooporności bakterii. Oznacza to, że coraz mniej antybiotyków działa na bakterie. Kiedy nie stosować antybiotyków? Sprawdź, czego nie wiesz o antybiotykoterapii i jak zażywać antybiotyki z głową.

Antybiotyki

Czy można przerwać antybiotykoterapię po ustąpieniu objawów?

Nie. Jeśli czujesz się lepiej, oznacza to, że terapia działa i twój organizm walczy z infekcją. Nie możesz jednak przerywać leczenia. Dopiero po zażyciu ostatniej, zaleconej dawki leku ma się pewność, że bakterie zostały pokonane. Przerwanie leczenia może skutkować odbudową populacji drobnoustrojów i koniecznością ponownego leczenia.

Sprawdź również, jaki jest najlepszy probiotyk.

Bakterie czy wirusy - na co działają antybiotyki?

Wskazaniem do antybiotykoterapii są infekcje bakteryjne lub grzybicze. Nie ma w tym nic dziwnego, że wyszłaś z gabinetu lekarskiego bez recepty, jeśli masz objawy grypy lub przeziębienia. To schorzenia wirusowe, na które antybiotyki nie działają.

Czy antybiotyki działają na wszystkie bakterie?

Nie. Na rynku dostępnych jest wiele rodzajów antybiotyków, które różnią się między innymi mechanizmem i spektrum działania. Wyróżnia się antybiotyki, które mają szerokie spektrum działania, np. amoksycylina, oraz takie, które działają jedynie na kilka bakterii. Zadaniem lekarza jest dobór odpowiedniej substancji.

Nie zawsze jest to możliwe na podstawie samych objawów klinicznych. Coraz częściej zleca się wykonanie posiewu i antybiogramu, które umożliwiają określenie gatunku bakterii i antybiotyku, na które są wrażliwe.

Antybiotyki a problemy żołądkowo-jelitowe – jak im zapobiec?

W organizmie znajdują się nie tylko złe bakterie. Są także te dobre, które zasiedlają przewód pokarmowy w zdrowym organizmie. Pomagają w procesie trawienia pokarmu i rywalizują o pokarm z bakteriami chorobotwórczymi - są ich naturalnym przeciwnikiem.

Antybiotyki nie odróżniają dobrych bakterii od złych. Ich działanie jest wymierzone przeciwko wszystkim bakteriom lub grzybom, które mieszczą się w ich spektrum działania. Oznacza to, że podczas leczenia infekcji, zniszczeniu może ulec naturalna flora układu pokarmowego. Objawami mogą być biegunki, bóle brzucha i nudności. Można temu zapobiec, zażywając probiotyki lub prebiotyki.

Antybiotyki a probiotyki – kiedy i jak zażywać?

Przyjmowanie doustnych probiotyków należy rozpocząć już na początku leczenia i zakończyć około 7-10 dni po przyjęciu ostatniej dawki antybiotyku. Probiotyki należy przyjmować według instrukcji lekarza lub ulotki dołączonej do opakowania. Zazwyczaj zaleca się je zażywać 2-3 godziny po przyjęciu dawki antybiotyku. Nie musisz zażywać probiotyków, jeśli stosujesz antybiotyki miejscowo, np. w formie maści z antybiotykiem.

Probiotyki a prebiotyki – czym się różnią?

Probiotyki to bakterie kwasu mlekowego (jelitowe), z rodziny Lactobacillus. To te same bakterie, które naturalnie zasiedlają przewód pokarmowy. Prebiotyki nie są bakteriami, a substancjami odżywczymi, które ułatwiają kolonizację jelit niechorobotwórczym bakteriom jelitowym.

Antybiotyki a nabiał – dlaczego nie zaleca się pić mleka podczas antybiotykoterapii?

W produktach pochodzenia mlecznego znajduje się dużo wapnia, które może zaburzać proces wchłaniania się antybiotyku z przewodu pokarmowego do krwi. Zaleca się odstawienie nabiału na czas leczenia. Pamiętaj, antybiotyki popijaj zawsze wodą.

Antybiotyki i alkohol – czy można je łączyć?

Nie. Spożycie niewielkiej ilości alkoholu nie powinno mieć wpływu na antybiotykoterapię, ale dla pewności lepiej unikaj alkoholu przez cały okres leczenia lub skontaktuj się ze swoim lekarzem rodzinnym. 

Antybiotyki w ciąży – czy są bezpieczne?

Tak i nie. Jeśli jesteś w ciąży, a lekarz przepisał ci antybiotyk, nie masz się czym przejmować. Lek na pewno jest bezpieczny dla rozwoju płodu. Pamiętaj, by poinformować swojego lekarza rodzinnego o ciąży lub o prawdopodobieństwie bycia w ciąży. 

Część antybiotyków bezwzględnie nie może być stosowana w ciąży ze względu na możliwość wystąpienia działań niepożądanych: zahamowanie wzrostu, skrócenie kończyn, rozszczep podniebienia, a nawet obumarcie płodu. Zabronione w ciąży jest np. zażywanie doksycykliny, antybiotyku pierwszego wyboru w leczeniu boreliozy.

Antybiotyki a antykoncepcja hormonalna

Niektóre antybiotyki mogą osłabiać skuteczność działania tabletek hormonalnych. Poinformuj lekarza rodzinnego, który wystawia receptę, o tym, że przyjmujesz tabletki antykoncepcyjne. Na czas leczenia możesz dla pewności stosować dodatkowe zabezpieczenie, np. prezerwatywy. 

Dlaczego antybiotyk należy przyjmować o określonych godzinach?

Antybiotyki zaleca się przyjmować najczęściej co 24, 12 lub 8 godzin. Zależy to od rodzaju leku, dawki, specyfiki drobnoustrojów, na które działa lek i od zaleceń producenta. Kilkunastominutowe spóźnienie nie powinno mieć znaczenia dla powodzenia terapii, ale godzinne lub kilkugodzinne może osłabić leczenie.

Bakterie namnażają się co określony czas, dlatego bardzo ważne jest, by przyjmować kolejne dawki z regularnym odstępem. Dzięki temu każde kolejne pokolenie drobnoustrojów będzie równomiernie osłabiane przez antybiotyk.

Czy można dostać antybiotyki bez recepty?

Nie. Można je otrzymać jedynie po zrealizowaniu recepty wystawionej przez lekarza.

Jak długo ważna jest recepta na antybiotyk?

Recepta na antybiotyk jest ważna jednie przez 7 dni od dnia jej wystawienia lub daty realizacji „od dnia”. Po tym czasie recepta staje się nieważna. Jeśli nie zdążyłaś wykupić leku, musisz udać się do lekarza raz jeszcze.

Czy antybiotyki są refundowane?

Tak. Antybiotyki w Polsce są refundowane.